Cassia moschata – Strączyniec Brązowy
Cassia moschata to tropikalne drzewo kwitnące z rodziny bobowatych (Fabaceae), podrodziny brezylkowych. W ogrodnictwie znane jest jako „brązowy prysznic” (Bronze Shower Tree) ze względu na obfite, zwisające grona kwiatów w rzadkiej wśród drzew ozdobnych barwie miedziano-brązowej. Gatunek pochodzi z Ameryki tropikalnej i jest ceniony zarówno za walory dekoracyjne, jak i za jadalny, piżmowo pachnący miąższ owoców.
Synonimy i nazewnictwo
Gatunek opisał Carl Sigismund Kunth w 1824 roku. Baza POWO (Kew) uznaje dla niego jeden synonim homotypowy:
- Cathartocarpus moschatus (Kunth) G.Don
Uwaga: nazwa Cassia moschata Benth. (1840) to nielegalny późniejszy homonim i nie odnosi się do tego gatunku. W języku angielskim roślina nosi nazwy Bronze Shower, Musk Cassia i Marimari; polskie określenia strączyniec brązowy i kasja piżmowa są nazwami handlowymi, bez ustalonego statusu.
Opis botaniczny i wygląd
To drzewo półzimozielone o szerokiej, rozłożystej koronie, w naturze osiągające do około 20 metrów wysokości (w uprawie zwykle mniej). Liście są parzystopierzaste, typowe dla rodzaju Cassia; roślina zrzuca je w porze bezdeszczowej i kwitnie często na bezlistnych pędach, co czyni kwitnienie szczególnie efektownym.
Kwiaty zebrane są w zwisające grona liczące od kilkudziesięciu kwiatów, w barwie od złocistożółtej po miedziano-pomarańczową, i wydzielają piżmowy zapach. Po przekwitnieniu zawiązują się długie, twarde, walcowate strąki dochodzące do 40–70 cm długości, kryjące czarne nasiona osadzone w kwaśno-słodkim, aromatycznym miąższu.
Pochodzenie, siedlisko i mrozoodporność
Naturalny zasięg gatunku obejmuje Amerykę tropikalną od południowego Meksyku, przez Amerykę Środkową, po Kolumbię, Wenezuelę, Gujanę i północną Brazylię. Roślina porasta widne lasy półzimozielone, sawanny, brzegi cieków i tereny przekształcone. Jest to gatunek wilgotnego tropiku, praktycznie nietolerujący mrozu – bezpieczna temperatura minimalna to około 5–10°C, co odpowiada strefie USDA 10. Uprawa gruntowa jest możliwa wyłącznie w klimacie bezmrozowym.
Uprawa w klimacie umiarkowanym
W warunkach europejskich strączyniec brązowy uprawia się wyłącznie w donicy, jako roślinę oranżeryjną lub pokojową. Wymaga pełnego słońca oraz głębokiego, przepuszczalnego i umiarkowanie żyznego podłoża z bardzo dobrym drenażem. W sezonie wzrostu podlewa się go regularnie, natomiast po ukorzenieniu dobrze znosi krótkotrwałą suszę. Zimowanie powinno odbywać się jasno, w temperaturze minimum 12–15°C, przy ograniczonym podlewaniu; rośliny nie należy wystawiać na temperatury poniżej około 10°C.
Uprawa z nasion
Nasiona mają twardą okrywę, dlatego przed wysiewem zaleca się skaryfikację (nacięcie lub przetarcie papierem ściernym) oraz namoczenie przez około dobę w ciepłej wodzie – bez tego kiełkowanie bywa nierówne. Wysiewa się je w ciepłe, przepuszczalne podłoże w temperaturze około 21–29°C. Wschody następują zwykle w ciągu 2–4 tygodni, a sam etap kiełkowania jest przystępny również dla mniej doświadczonych.
Zastosowanie i dla kogo
Cassia moschata to przede wszystkim drzewo ozdobne o spektakularnym, „miedzianym” kwitnieniu, sadzone w tropikach jako roślina parkowa i cień na plantacjach. W klimacie umiarkowanym jest gatunkiem dla kolekcjonerów roślin tropikalnych i osób dysponujących jasnym, ciepłym miejscem do zimowania większej rośliny. Sam wysiew jest łatwy, natomiast dalsza uprawa – ze względu na rozmiary i wymogi cieplne – plasuje się na poziomie umiarkowanym.
Ciekawostki
Epitet gatunkowy moschata („piżmowa”) pochodzi od piżmowego zapachu miąższu owoców, stąd też angielska nazwa Musk Cassia. Gatunek należy do „kolorowej rodziny” drzew prysznicowych z rodzaju Cassia: obok złocistego C. fistula czy różowego C. javanica daje rzadki wśród drzew ozdobnych odcień miedziano-brązowy. Jego strąki należą do najdłuższych w rodzaju, dochodząc do około 70 cm.
Podsumowanie
Strączyniec brązowy to efektowne tropikalne drzewo dla miłośników roślin egzotycznych – łączy rzadki, miedziany kolor kwitnienia, aromatyczne owoce i przystępny wysiew z nasion. Przy zapewnieniu pełnego słońca, przepuszczalnego podłoża i ciepłego zimowania stanowi wdzięczny, dekoracyjny okaz do uprawy pojemnikowej.
