Eucalyptus nitens – Eukaliptus Błyszczący (Shining Gum)
Eucalyptus nitens, eukaliptus błyszczący, znany jako shining gum, to jeden z najbardziej mrozoodpornych i najszybciej rosnących eukaliptusów z rodziny mirtowatych (Myrtaceae). Łączy dekoracyjne, srebrzysto-niebieskie liście młodociane i błyszczące, zielone liście dojrzałe z wyjątkową jak na ten rodzaj odpornością na chłód – dlatego jest chętnie uprawiany w klimacie umiarkowanym.
Synonimy i nazewnictwo
Gatunek podniósł do rangi gatunkowej Maiden (1913). Baza Kew POWO wymienia dla niego tylko jeden synonim (będący pierwotnym bazonimem):
- Eucalyptus goniocalyx var. nitens H.Deane & Maiden (bazonim)
W języku angielskim roślina nosi nazwy „shining gum”, „silvertop” i „ribbon gum”; polskie określenie to eukaliptus błyszczący. Epitet nitens znaczy „błyszczący” i odnosi się do połyskliwych liści, pąków, owoców i kory.
Pochodzenie i wygląd
Gatunek pochodzi z południowo-wschodniej Australii – z Nowej Południowej Walii i Wiktorii – gdzie rośnie na dużych wysokościach Wielkich Gór Wododziałowych, w chłodnych, wilgotnych lasach o wysokich opadach. To wysokie, bardzo szybko rosnące drzewo leśne, w naturze osiągające zwykle do 70, a wyjątkowo do 90 m – należy do najwyższych eukaliptusów.
Pień jest prosty, a kora gładka, biało-szaro-żółtawa, złuszczająca się długimi wstęgami, przy podstawie często szorstka. Liście młodociane są siedzące, naprzeciwległe, sercowato-jajowate, woskowato niebieskoszare (oszronione), na czworokątnych łodygach; liście dojrzałe są lancetowate, błyszcząco zielone, 10–30 cm długości. Pąki kwiatowe wyrastają zwykle po siedem, a kwiaty są białe (kwitnie w styczniu–marcu). Owocem jest zdrewniała, kubeczkowata torebka (gumowy orzeszek).
Mrozoodporność i uprawa
Eukaliptus błyszczący to jeden z najbardziej odpornych na chłód, szybko rosnących eukaliptusów – jako wartość filtra przyjmujemy strefę USDA 8, a ustabilizowane drzewa znoszą około −8 do −14°C (młode rośliny są jednak wrażliwe na mróz w pierwszą zimę). Lubi chłodny, wilgotny (chłodno-umiarkowany) klimat, pełne słońce oraz wilgotne, lecz dobrze zdrenowane podłoże. Rośnie bardzo szybko, dlatego trzeba mu zapewnić odpowiednio dużo miejsca.
Uprawa z nasion
Nasiona są bardzo drobne – wysiewa się je powierzchniowo, na wilgotne, przepuszczalne podłoże, nie przykrywając (do kiełkowania potrzebują światła). Krótka, chłodna, wilgotna stratyfikacja (około 3–4 tygodni) poprawia i wyrównuje wschody; następnie przenosi się siewy w ciepło. Optymalna temperatura kiełkowania to 15–25°C, a wschody pojawiają się zwykle w ciągu 2–3 tygodni. Podłoże utrzymuje się wilgotne, lecz przewiewne, by uniknąć zgorzeli siewek. To uprawa łatwa.
Zastosowanie
To ważne drzewo leśne i plantacyjne – dostarcza drewna i włókna na papierówkę (zrębki), a coraz częściej także drewna konstrukcyjnego i meblowego. Bywa też sadzone jako drzewo ozdobne i osłonowe (dekoracyjne, oszronione liście młodociane są cenione we florystyce), a z liści pozyskuje się olejek eukaliptusowy. W naszej ofercie jest to przede wszystkim szybko rosnące, mrozoodporne drzewo dla chłodniejszego klimatu.
Ciekawostki
To jeden z najbardziej odpornych na chłód, szybko rosnących eukaliptusów, dlatego uprawia się go w chłodno-umiarkowanych klimatach poza Australią. To także jeden z najważniejszych gatunków plantacyjnych – w samej Tasmanii zajmuje około 210 000 hektarów plantacji. Przy tym należy do najwyższych eukaliptusów (do ~90 m), a mimo to rośnie zdumiewająco szybko.
Podsumowanie
Eukaliptus błyszczący to świetny wybór dla miłośników szybko rosnącej egzotyki w chłodniejszym klimacie – łączy odporność na mróz, imponujące tempo wzrostu i dekoracyjne, oszronione liście młodociane. Uprawa z nasion jest łatwa: wystarczy powierzchniowy wysiew, odrobina chłodu na start i ochrona młodych roślin przed pierwszym mrozem.
