Philodendron radiatum – Filodendron Promienisty
Philodendron radiatum, filodendron promienisty, to efektowny, pnący przedstawiciel rodziny obrazkowatych (Araceae). Jego znakiem rozpoznawczym są wielkie, błyszczące, głęboko pierzasto powcinane liście, które nadają roślinie dramatyczny, „promieniący” wygląd. To ceniona roślina liściowa i kolekcjonerska.
Synonimy i nazewnictwo
Gatunek opisał Schott (1853). Baza Kew POWO wyróżnia dwie odmiany (var. radiatum i var. pseudoradiatum) i wymienia synonimy przypisane odmianie typowej; należą do nich:
- Philodendron augustinum K.Koch
- Philodendron impolitum Schott
- Philodendron polytomum Schott
W handlu roślina bywa nazywana po prostu filodendronem promienistym (radiatum), a po hiszpańsku „corija de pobre”; w polskim sklepie stosujemy nazwę filodendron promienisty. Epitet radiatum („promienisty”) nawiązuje do rozłożystych, głęboko powcinanych liści.
Pochodzenie i wygląd
Gatunek pochodzi z Meksyku, przez Amerykę Środkową, po Kolumbię, gdzie rośnie w wilgotnych lasach tropikalnych – zwykle jako epifit lub półepifit – od poziomu morza po około 2000 m. To silny, wiecznie zielony półepifit wspinający się korzeniami czepnymi po pniach drzew i mogący osiągać znaczną wysokość.
Liście przechodzą uderzającą przemianę (heteroblastię): młode są drobne i sercowate, dojrzałe – ogromne, błyszczące, jajowato-trójkątne i tak głęboko pierzasto powcinane, że wydają się niemal pierzaste. Dojrzałe blaszki osiągają około 90 cm długości i 70 cm szerokości. Kwiatostan to typowy dla obrazkowatych układ pochwy i kolby; kolba, jak u wielu aronów, potrafi się nagrzewać, uwalniając zapach wabiący owady zapylające.
Mrozoodporność i uprawa
Filodendron promienisty to roślina ściśle tropikalna, mrozoczuła (strefy USDA 10–11). W klimacie umiarkowanym uprawia się go jako roślinę doniczkową i domową, w cieple (najlepiej powyżej 15°C, nigdy poniżej około 10°C). Lubi jasne, rozproszone światło (ostre słońce mu szkodzi), stale wilgotne, próchniczne i przepuszczalne podłoże oraz wysoką wilgotność powietrza. Jako naturalny pnącz najlepiej rośnie na podporze – paliku mchowym, po którym się wspina i wypuszcza największe liście.
Uprawa z nasion
Nasiona obrazkowatych są krótkowieczne (recalcitrantne) – szybko tracą zdolność kiełkowania po wyschnięciu, dlatego trzeba je wysiać świeże, jak najszybciej po oczyszczeniu z miąższu owocu. Wysiewa się je powierzchniowo (lekko dociskając, nie przykrywając grubo) w wilgotne, sterylne, próchniczne podłoże, utrzymując wysoką wilgotność (przykrycie, mini-szklarenka) i ciepło (24–28°C) oraz jasne, rozproszone światło. Kiełkowanie trwa zwykle kilka tygodni. Uprawę utrudnia przede wszystkim dostępność świeżych, żywotnych nasion – dlatego oceniamy ją jako trudną.
Bezpieczeństwo i zastosowanie
To przede wszystkim ozdobna roślina liściowa i doniczkowa, ceniona za dramatyczne, wielkie, powcinane liście. Uwaga bezpieczeństwa: jak wszystkie obrazkowate, wszystkie części rośliny zawierają szczawiany wapnia (rafidy) – są drażniące i toksyczne po pogryzieniu lub połknięciu (palący ból, obrzęk jamy ustnej i gardła), a sok może podrażniać skórę i oczy. Roślinę należy trzymać z dala od dzieci i zwierząt.
Ciekawostki
Filodendron promienisty to prawdziwy „przeobrażeniec” – młoda roślina o drobnych, sercowatych listkach wygląda niemal jak inny gatunek niż dorosła, o metrowych, głęboko powcinanych blaszkach. Jak inne arony potrafi też termicznie nagrzewać kolbę kwiatostanu, by uwolnić intensywniejszy zapach i przywabić owady zapylające.
Podsumowanie
Filodendron promienisty to spektakularna roślina liściowa dla miłośników aroidów – wielkie, błyszczące, powcinane liście robią ogromne wrażenie na paliku mchowym. Uprawa z nasion jest wymagająca (kluczowa jest świeżość nasion, ciepło i wilgotność), ale efekt to naprawdę okazała, pnąca roślina doniczkowa.
