Nasiona Bielunia Indiańskiego - Datura Innoxia

Datura innoxia – Bieluń Indiański

Datura innoxia, znana jako bieluń indiański, to efektowna roślina ozdobna z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Słynie z wielkich, białych, trąbkowatych kwiatów, które otwierają się wieczorem i silnie pachną nocą – stąd angielska nazwa moonflower. Cała roślina jest miękko, aksamitnie owłosiona. W klimacie umiarkowanym uprawia się ją jako roślinę jednoroczną z wiosennego siewu.

Synonimy i nazewnictwo

Gatunek opisał Miller (1768); nazwa jest konserwowana. Baza Kew POWO wymienia dla niego kilka synonimów:

• Datura meteloides DC. ex Dunal
• Datura guayaquilensis Kunth
• Datura velutinosa V.R.Fuentes

Uwaga na pisownię: w obiegu funkcjonują obie formy – innoxia i inoxia. W języku angielskim roślina nosi nazwy pricklyburr, downy thorn-apple i moonflower, a w Meksyku – toloache; polskie określenie to bieluń indiański.

Pochodzenie i wygląd

Gatunek pochodzi z południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych (od Teksasu) po Meksyk, skąd został szeroko zawleczony do Ameryki Południowej, Afryki, południowej Europy, Azji i Australii. To krzaczasta roślina o wysokości 0,6–1 m i rozkładistym pokroju dochodzącym do 1–2 m szerokości, o dużych, jajowatych, szarozielonych i aksamitnie owłosionych liściach.

Kwiaty są duże (12–20 cm), trąbkowate i wzniesione, zwykle białe lub kremowe, czasem z różowym lub lawendowym nalotem; otwierają się wieczorem, silnie pachną nocą i więdną do południa następnego dnia. Charakterystyczne są zwisające, kuliste torebki gęsto pokryte długimi, cienkimi kolcami.

Mrozoodporność i uprawa

Roślina jest ciepłolubna – jako bylina wytrzymuje jedynie w strefach USDA 9–10, dlatego w klimacie umiarkowanym uprawia się ją jako jednoroczną z wiosennego siewu. Wymaga pełnego słońca oraz żyznego, próchnicznego i dobrze zdrenowanego podłoża. Toleruje ciepło i przejściową suszę, ale najlepiej rośnie przy regularnym, umiarkowanym podlewaniu.

Uprawa z nasion

Nasiona mają twardą łupinę, dlatego przed siewem zaleca się skaryfikację (nacięcie lub przetarcie) oraz namoczenie na około dobę w ciepłej wodzie. Wysiewa się je w domu na 6–8 tygodni przed ostatnimi przymrozkami, w temperaturze 24–27°C. Wschody bywają nierówne, dlatego przydaje się cierpliwość.

Bezpieczeństwo – roślina trująca

Cała roślina jest silnie trująca. Zawiera alkaloidy tropanowe – atropinę, skopolaminę (hioscynę) i hioscyjaminę – toksyczne nawet w niewielkiej dawce. Datura innoxia jest rośliną wyłącznie ozdobną; należy trzymać ją z dala od dzieci i zwierząt, a przy pracy z nią zachować ostrożność.

Zastosowanie i dla kogo

To klasyczna roślina nocnego ogrodu – jej wielkie, białe, pachnące „księżycowe” kwiaty najlepiej prezentują się o zmierzchu i po zmroku. Polecana amatorom roślin zapachowych i egzotycznych oraz kolekcjonerom, ale nie do domów i ogrodów, w których przebywają małe dzieci lub zwierzęta.

Ciekawostki

W dawnych kulturach Meksyku – u Azteków i ludów pustynnych – toloache był rośliną obrzędową i leczniczą o działaniu halucynogennym. Datura innoxia była też klasycznym obiektem badań genetycznych i cytogenetycznych nad rodzajem Datura, prowadzonych m.in. przez Alberta Blakeslee.

Podsumowanie

Bieluń indiański to jedna z najpiękniejszych roślin nocnego ogrodu – wielkie, białe, pachnące kwiaty na aksamitnie owłosionej roślinie robią wrażenie o zmierzchu. Uprawa z nasion jest przystępna, wymaga jedynie ciepła i słońca oraz ostrożności ze względu na toksyczność, a efekt to spektakularne, „księżycowe” kwitnienie przez całe lato.