Albizia myriophylla – Albicja Myriophylla („lukrecjowa albicja”)
Albizia myriophylla to tropikalna albicja z rodziny bobowatych (Fabaceae), pnący się, kolczasty krzew o wyjątkowo piórkowatym ulistnieniu. W Azji Południowo-Wschodniej ceniona jest przede wszystkim jako naturalny zamiennik lukrecji – jej drewno, pędy i korzenie są słodkie, a przy tym stosowane w tradycyjnej medycynie.
Synonimy i nazewnictwo
Gatunek opisał Bentham (1844), a bazonimem jest Acacia myriophylla Steud. Baza Kew POWO wymienia dla niego około 9 synonimów; do najważniejszych należą:
- Acacia myriophylla Steud. (bazonim)
- Mimosa microphylla Roxb.
- Albizia microphylla (Kuntze) J.F.Macbr.
- Feuilleea microphylla Kuntze
- Acacia roxburghii Kostel.
- Acacia foliolosa Graham
- Albizia myriophylla var. foliolosa Baker
- Albizia thorelii Pierre
W języku tajskim roślina nosi nazwę cha-em-thet („tajska lukrecja”), a w angielskim „liquorice tree/vine”; polskie określenie w naszym sklepie to albicja myriophylla. Epitet myriophylla znaczy „o niezliczonych listkach” – ciekawe, że część synonimów opiera się na przeciwstawnym microphylla („drobnolistny”).
Pochodzenie i wygląd
Gatunek pochodzi z tropikalnej Azji – od Assamu i Indii przez Indochiny (Mjanma, Tajlandia, Laos, Wietnam, Kambodża) po północną część Półwyspu Malajskiego, gdzie rośnie na obrzeżach lasów, piaszczystych brzegach rzek i terenach zaburzonych. To pnący, scandentny krzew lub liana, czasem niewielkie drzewo, o pędach uzbrojonych w drobne, haczykowate kolce ułatwiające wspinanie.
Liście są dwupierzaste i wyjątkowo piórkowate – z 8–20 parami odcinków, z których każdy nosi około 25–60 par drobnych listków (stąd nazwa „o niezliczonych listkach”). Kwiaty zebrane są w puszyste główki złożone w wiechy; typowo dla albicji tworzą je liczne, białe pręciki dające efekt kremowego „pomponu”. Owocem jest płaski, cienki, papierzasty strąk o długości 15–20 cm, z kilkoma nasionami.
Mrozoodporność i uprawa
Albicja myriophylla to roślina ściśle tropikalna, mrozoczuła (strefy USDA 10–11), nieprzystosowana do mrozu. W klimacie umiarkowanym uprawia się ją w donicy: w cieple, pełnym słońcu i przy umiarkowanej wilgotności, chroniąc przed mrozem – w Polsce jako roślinę pod osłonami lub domową. Preferuje przepuszczalne, nawet piaszczyste podłoże (w naturze rośnie na brzegach rzek). Jako roślina bobowata wiąże azot atmosferyczny i wzbogaca glebę.
Uprawa z nasion
Nasiona, jak u większości bobowatych, mają twardą, nieprzepuszczalną łupinę, dlatego wymagają przełamania spoczynku. Standardowo zalewa się je gorącą wodą i moczy 12–24 godziny; jeśli nie napęcznieją, nacina się łupinę (skaryfikacja) i moczy ponownie. Po przełamaniu spoczynku wysiewa się je w ciepłe (25–30°C), wilgotne, przepuszczalne podłoże – kiełkowanie jest wówczas szybkie i chętne. To uprawa łatwa, w której jedyną barierą jest twarda łupina.
Zastosowanie i bezpieczeństwo
W Azji Południowo-Wschodniej drewno, pędy i korzenie tej albicji są słodkie i służą jako zamiennik prawdziwej lukrecji – ich słodycz pochodzi od triterpenowych saponin (albiziasaponin), a nie od cukru. W medycynie tradycyjnej korzeń stosowano na ból gardła, kaszel, jako środek wykrztuśny i tonizujący. W naszej ofercie jest to przede wszystkim niezwykła roślina kolekcjonerska i ozdobna o piórkowatym ulistnieniu.
Ciekawostki
To jedna z niewielu roślin naturalnie słodkich bez cukru – jej lukrecjowy smak pochodzi od triterpenowych saponin, chemicznie niezwiązanych ani z cukrem trzcinowym, ani z glicyryzyną prawdziwej lukrecji. W przeciwieństwie do słynnej albicji jedwabnej (Albizia julibrissin) nie jest to drzewo cienia, lecz kolczasty gatunek wspinający się dzięki haczykowatym kolcom.
Podsumowanie
Albicja myriophylla to propozycja dla kolekcjonerów egzotyki – piórkowate liście, puszyste białe kwiaty i słodkie, lukrecjowe drewno czynią ją naprawdę nietuzinkową. Uprawa z nasion jest łatwa po przełamaniu twardej łupiny; wymaga jedynie ciepła i ochrony przed mrozem.
